Powiat namysłowski, gmina Namysłów

(nazwa niemiecka: Prietzen, Kreis Namslau)

 

 

Rys historyczny i stan obecny:

Pierwsze informacje o miejscowości pochodzą z 1266 r.. W 1295 r. wzmiankowany był kościół w Przeczowie. Miejscowość w tym czasie należała do Bogusza von Jaworowicza z rycerskiego rodu Byczeń. W 1421 r. właścicielem Przeczowa był Henryk Kunisch, następnie od około 1430 do 1651 r. majątek należał do rodziny von Aulock. Kolejnymi właścicielami Przeczowa były rodziny von Siegroth (do początku XVIII w.), von Bockel i von Bornefeld (XVIII w.). W drugiej połowie osiemnastego stulecia miejscowe dobra należały do rodów von Leutsch, von Hayn i von Jordan. W 1830 r. majątek znalazł się w rękach rodziny von Radecke, a od 1845 r. posiadał go Aleksander Lange. Kolejnymi znanymi właścicielami dóbr byli Hoffmanowie i od 1910 r. rodzina Rodestock, w której władaniu majątek pozostał do końca drugiej wojny światowej. W Polsce Ludowej posiadłość upaństwowiono i na jej bazie utworzono Państwowe Gospodarstwo Rolne. Po upadku PGR-u w latach 90-tych XX w. folwark wraz z pałacem były zarządzane przez różne agencje państwowe. Następnie, kilka lat temu, pałac został sprzedany prywatnemu inwestorowi.

Pałac w Przeczowie był wzmiankowany w 1830 r., obecny budynek wybudowano być może z wykorzystaniem jego murów, w drugiej połowie XIX w.. Wzniesiony jako eklektyczna rezydencja, w której przeważają cechy neogotyckie. Budynek murowany z cegły, potynkowany, rozłożony na planie zbliżonym do litery „L”, podpiwniczony, parterowy, z dwukondygnacyjnymi ryzalitami, w narożniku północno-wschodnim piętrowa czworoboczna wieża, nakryta wysokim ostrosłupowym hełmem, nad resztą budynku dachy dwuspadowe z nowszymi lukarnami. Fasada (elewacje wschodnia) dziesięcioosiowa, z trzyosiowym ryzalitem poprzedzonym gankiem mieszczącym główne wejście. Od strony południowej skrzydło poprzeczne, pełniące funkcję kaplicy. Część okien ostrołukowa, inne z łukami Tudorów, większość w prostokątnych obramowaniach. We wnętrzach zachowany kamienny kominek i fragmenty neogotyckiej dekoracji sztukatorskiej oraz oryginalnej stolarki.

Dawna rezydencja stanowi własność prywatną i można ją zobaczyć tylko z zewnątrz. Do pałacu przylega interesujący park krajobrazowy, z bogatym drzewostanem i polaną usytuowaną tuż za budynkiem. W parku warto zwrócić uwagę na aleję grabową i rzadkie okazy drzew: skrzydłorzech, klon srebrzysty.

W pobliżu znajdują się dwa dziedzińce gospodarcze w okół których wzniesiono budynki dawnego folwarku. Godny uwagi jest rozległy budynek mieszkalno-gospodarczy nawiązujący do neogotyku angielskiego oraz pochodząca z 1911 r. dawna gorzelnia. Zabudowania w dalszym ciągu są użytkowane przez Agencję Nieruchomości Rolnych.  

Wśród zabudowań Przeczowa, praktycznie w samym centrum miejscowości, znajduje się jeszcze jeden obiekt wart zauważenia. Budynek murowany z cegły, potynkowany, wzniesiony na rzucie zbliżonym do prostokąta, na wysokich piwnicach, dwukondygnacjowy, nakryty niskim dachem wielospadowym. Fasada pięcioosiowa, z umieszczonym centralnie niewielkim gankiem mieszczącym główne wejście do budynku. Elewacje zachowały fragmenty dawnych podziałów, wykonanych za pomocą uproszczonych pilastrów i gzymsów. Obiekt obecnie pełni rolę budynku wielorodzinnego i prawdopodobnie jest własnością prywatną. Trudno cokolwiek napisać o jego przeszłości. Informacji o nim nie podaje Katalog Zabytków Sztuki, nie wpisano go również do rejestru zabytków. Być może został wzniesiony przez właścicieli miejscowości jako dodatkowa rezydencja i mógł pełnić rolę Domu Wdowy, bądź Domu Kawalera. Obecnie jest to tylko hipoteza.

 

Zabytki w Przeczowie

Do rejestru zabytków sztuki w Polsce w Przeczowie wpisano jedynie: dnia 31.08.2007 r. kościół parafialny p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa, wraz z przykościelnym cmentarzem i dawnym mauzoleum, pełniącym funkcję kaplicy przedpogrzebowej (nr rej.: A-55/2007) i dnia 07.11.1988 r. park krajobrazowy, pod nr rej.: 187/88. Do rejestru powinien zostać również wpisany pałac, budynki gospodarcze dawnego folwarku oraz opisany powyżej budynek.

 

Informacje praktyczne i dojazd:

Dojazd komunikacją publiczną do Przeczowa jest możliwy, ale zajmuje sporo czasu. W pierwszej kolejności należy dotrzeć do Namysłowa, najlepiej pociągiem z Katowic lub Tarnowskich Gór, z przesiadką w Kluczborku, następnie z Namysłowa do Przeczowa kursują autobusy PKS. Planując podróż należy pamiętać, że autobusy jeżdżą tylko w dni robocze. Podróżującym samochodem proponuję jechać z Gliwic autostradą A4 do węzła Nogawczyce, następnie DK 88 do Strzelec Opolskich i dalej DK 94 do Brzegu. Z Brzegu trzeba wyjechać DK 39 w kierunku Namysłowa, za miejscowością Raciszów skręcić w lewo w lokalną drogę do Minkowskiego i dalej jechać przez Ligotę Książęcą do Mikowic, skąd DK 396 w kierunku Bierutowa prowadzi do Przeczowa. Droga krajowa prowadzi przez sam środek miejscowości, pałac z parkiem znajdują się na lewo od niej. Odległość: w jedną stronę około 150 km. Na miejscu samochód trzeba zostawić na poboczu drogi.

 

Damian Dąbrowski,

Wrzesień 2010 r.

 

Joomla templates by a4joomla