Powiat oleśnicki, gmina Syców
(nazwa niemiecka Neuhof b. Gross Wartenberg, Kreis Gross Wartenberg)
Zabytki w Nowym Dworze
Do ewidencji zabytków w Nowym Dworze wpisano zespół dworsko-folwarczny obejmujący dwór-rządcówkę (nr 15), oficynę mieszkalną (nr 35a), czworak (nr 35d), dom mieszkalny (nr 35), dwojak (nr 35c), stajnię z oborą, użytkowaną później jako obora i warsztat (nr 35), stodołę oraz spichlerz (nr 35).
Wśród właścicieli Nowego Dworu wymieniano w 1466 roku Bartuscha von Korau, w 1596 roku Hansa von Stosch, w 1615 roku Gottfrieda Albrechta von Schottental, a w 1656 roku Ottona Heinricha von Gartz und Ritze. W 1673 roku dobra należały do Susanny Florentine von Winkelhoff, natomiast dwa lata później do Johanna Georga von Kotulinsky, barona von der Jeltsch. W 1723 roku majątek odkupił od Hansa von Siegroth und Slawikau Georg Siegmund von Franckenberg. Cztery lata później właścicielem został burgrabia Alexander zu Dohna, zmarły w 1728 roku. Odtąd dzieje Nowego Dworu były związane z sycowskim państwem stanowym. W 1734 roku włości nabył hrabia Ernst Johann von Biron, od 1737 roku książę kurlandzki. W rękach jego potomków sycowskie państwo stanowe pozostało do 1945 roku. W opisie Nowego Dworu z 1787 roku odnotowano książęce dobra kameralne, pański folwark, owczarnię, kuźnię oraz wiatrak. W 1830 roku wzmiankowano dwór, folwark i wiatrak. Podobne informacje zawierał opis z 1845 roku, w którym wspomniano również o hodowli owiec merynosów. Folwark w Nowym Dworze często oddawano w dzierżawę. W 1894 roku dzierżawcą był Reinhold Bartenstein z Komorowa, w latach 1902–1930 kapitan Robert Mendrzyk, również związany z Komorowem, a w 1937 roku Gerhard Mendrzyk. W 1894 roku powierzchnia majątku wynosiła 360 ha, w tym 253 ha pól uprawnych, 40 ha łąk, 22 ha pastwisk, 43 ha lasu i 2 ha ogrodu. W 1937 roku dobra liczyły 326 ha, z czego 224 ha zajmowały pola uprawne, 40 ha łąki, 22 ha pastwiska, 43 ha las, a 2 ha ogród. Po drugiej wojnie światowej majątek przejęło państwo polskie. Część dóbr przekazano w zarząd Państwowemu Gospodarstwu Rolnemu Syców, natomiast pozostałe grunty rozparcelowano między rolników indywidualnych. Z czasem folwark znalazł się pod zarządem Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej „Przyszłość” w Biskupicach.
Zachowany dwór wzniesiono na początku XX wieku jako siedzibę dzierżawcy majątku Roberta Mendrzyka. Po 1945 roku budynek należał do władz samorządowych Sycowa. W 1990 roku przeprowadzono remont pomieszczeń parteru, przystosowując je do funkcji handlowej i usługowej. Sklep już od lat nie funkcjonuje, a dwór jest użytkowany jedynie częściowo. Budynek założono na planie prostokąta. Jest podpiwniczony, parterowy, z użytkowym poddaszem oraz piętrowymi ryzalitami na osiach dłuższych elewacji i w zachodniej elewacji bocznej. Bryłę nakrywa dach naczółkowy. Elewacje zostały uproszczone, a z dekoracji architektonicznej zachowały się przede wszystkim proste opaski wokół otworów okiennych. Wnętrza mają układ dwu- i trzytraktowy, z centralną sienią. W trakcie zachodnim znajduje się dwubiegowa klatka schodowa. W budynku zastosowano stropy typu Kleina oraz drewniane stropy belkowe z podsufitkami. Dwór stoi przy głównej drodze, po północnej stronie dawnego folwarku. Zabudowania mieszkalne i gospodarcze otaczają dziedziniec o planie zbliżonym do kwadratu. Dawniej w jego centralnej części znajdował się staw, następnie zasypany. Do najciekawszych obiektów zespołu należy spichlerz pochodzący z czwartej ćwierci XIX wieku.
Z Oleśnicy do Nowego Dworu można dojechać drogą ekspresową S8 w kierunku Sycowa i Kępna. Trasę należy opuścić na węźle Syców Zachód, następnie skierować się drogą wojewódzką nr 448 w stronę Sycowa. Nowy Dwór leży przy zachodnim skraju miasta. Dworu oznaczonego numerem 15 należy szukać przy głównej drodze prowadzące przez miejscowość. Dawny folwark rozciąga się na południe od rezydencji. Dokładna lokalizacja dworu:
51.3029450572873, 17.69978852659541
Damian Dąbrowski,
Październik 2026 r.
